Press enter to see results or esc to cancel.

Tworzenie zmiennych w JavaScript #1

Tworzenie zmiennych z var, const i let

W tej części omówimy sobie deklarację zmiennych w JavaScript. Zapoznamy się z pierwszymi pułapkami i dowiemy się kiedy używać var, let, a kiedy const.

Deklaracja zmiennych

W JavaScript możemy deklarować zmienne za pomocą trzech słów kluczowych jak

// var
// const
// let

Od zawsze był var, natomiast const i let pojawiały się w JavaScript wraz ze standardem ECMAScript 6 czyli ogromnym rozszerzeniem języka, które unowocześniło JavaScript i pozwoliło na jeszcze szybszy rozwój.

Tak jak w wielu innych językach programowania, nazwy zmiennych mają swoje ograniczenia, nie możemy używać słów kluczowych specyficznych dla języka JavaScript. Najlepiej używać znaków alfanumerycznych ze standardu ASCII, mogą to być małe litery i wielkie litery. Możemy też użyć znaku $ oraz _, a także dodać cyfry.

// a-z, A-Z, $, _ , 0-9, 

Zadeklarujemy teraz trzy zmienne za pomocą var, const i let.

var bird = 'a bird';
const cat = 'a cat';
let myDog = 'my dog';

Po słowach kluczowych podaję nazwy i za pomocą znaku równości przypisuję wartość, w tym przypadku tekst. W JavaScript nie określamy typu zmiennej, ale o typach porozmawiamy później.
Możecie też się spotkać z deklaracją wielu zmiennych za pomocą jednej instrukcji:

const a1 = '1', a2 = '2', a3 = '3';

lub z tym samym zapisem ale w wielu liniach:

const b1 = 1,
  b2 = 2,
  b3 = 3;

Do tworzenia zmiennych najczęściej używa się zapisu camelCase i przykładem jest tutaj nazwa myDog.

let myDog = 'my dog';

Jednak to od Was i waszego teamu zależy jak będą wyglądały zapisywane zmienne. JavaScript nie narzuca tutaj żadnych reguł. Do tego są wszelkiego rodzaju lintery i edytory kodu, które sprawdzają stylistykę kodu według naszych ustaleń.

Jeżeli teraz chcemy teraz wypisać zadeklarowane zmienne do konsoli, używamy polecenia:

console.log();

i wypisujemy wszystkie zmienne do konsoli:

console.log(bird);
console.log(cat)
console.log(dog)

po uruchomieniu skryptu za pomocą Node.js, przeglądarki czy też edytora online, zobaczycie wartości zmiennych w konsoli. Śmiało można powiedzieć, że console.log to jedno z ważniejszych poleceń w języku JavaScript i będziemy z niego nieustannie korzystać. Przydaje się do logowania zdarzeń, debugowania kodu i oczywiście nauki.

Deklaracja bez wartości

Na koniec warto jeszcze się dowiedzieć, co przetrzymuje zmienna bez zadeklarowanej wartości.

// let: not initialized
let salary;
console.log(salary) //undefined

Za pomocą let możemy zadeklarować zmienną i nie przypisywać jej wartości. Wtedy taka zmienna przechowuje wartość undefined. W wielu językach programowania można się spodziewać null. Tutaj jednak oznacza to zupełnie coś innego niż null. Zostawmy to jednak teraz, temat o null i undefined jeszcze będziemy omawiać.

Różnice między var, const i let

Porozmawiajmy teraz o różnicach między var, let i const.

Zmienne var

Słowo kluczowe VAR od standardu ES6 jest przestarzałe i w ogóle nie powinniśmy go używać. Korzystanie z niego dzisiaj uważa się za błąd. Podam kilka przykładów, jakie są problemy przy używaniu var:

Redeklaracja zmiennej

Pierwszy z nich to możliwość zadeklarowania dwóch zmiennych o tej samej nazwie.

var hello = 'hi';
var hello = 'hey'
console.log(hello);

Jest to jak najbardziej poprawny kod JavaScript, a gdy uruchomimy kod na ekranie zobaczymy wartość hey czyli tą wartość, która była przypisane do ostatniej zmiennej o tej samej nazwie. W przypadku let i const nie jest to możliwe.

Zakres var

Var ma zakres globalny lub funkcyjny. Jeżeli zadeklarujemy zmienną var poza jakąś funkcją będziemy mieli do niej dostęp z każdej części kodu. Zmienna ta dopisuje się do globalnego obiektu window (w przypadku przeglądarek), o czym będziemy jeszcze rozmawiać w innym dziale.

Jeżeli zadeklarujemy zmienną var w funkcji, dostęp mamy tylko w tej funkcji.

O ile zakres funkcyjny wydaje się ok, to ten globalny zakres jest zbyt duży. Gdy zadeklarujemy zmienną var w zwykłym bloku kodu między klamrami, lub w pętli for czy w bloku if nadal będziemy mieli do niej dostęp spoza tego bloku. Zobaczmy taki przykład gdzie mamy blok kodu z instrukcją if:

if(true){
  var name = 'My name is Neo';
  const name2 = 'My name is James Bond'
}
console.log(name);
console.log(name2); // error

Nadal możemy wypisać zmienną name, pomimo tego, że zadeklarowana jest w oddzielnym bloku kodu. W przypadku zmiennej zadeklarowanej za pomocą const lub let nie mamy do niej dostępu poza blokiem kodu. I zostanie zgłoszony błąd.

Przypisanie wartości przed deklaracją zmiennej

Dla wielu osób, które znają inny język programowania ten przykład może być najdziwniejszy. Okazuje się, że można najpierw przypisać wartość do zmiennej, a dopiero potem zmienną zadeklarować za pomocą var.

day = "Monday";
var day;
console.log(day);

W tym przypadku zobaczymy w konsoli wartość Monday bez żadnego błędu. Dzieje się tak, ponieważ deklaracja zmiennych w JS jest przenoszona zawsze na początek kodu lub początek funkcji. Tak naprawdę w czasie interpretowania kodu, zmienna day zostanie najpierw stworzona za pomocą var, a dopiero potem zainicjalizowania wartością Monday.

Jest to mechanizm nazywany hoisting. W przypadku zmiennych oznacza to, że deklaracje zawsze robione są zanim zacznie się wykonywanie kodu albo funkcji. Dotyczy to także const i let jednak taki zapis jak w przypadku var nie jest możliwy. Nie chce głębiej wchodzić w hoisting bo jest to temat na zupełnie nowy odcinek. Jednak w hoistingu const i let nie jest od razu deklarowany jak var , tu znowu jest ta różnica. Dlatego taki kod dla const i let będzie niepoprawny i JavaScript zgłosi nam błąd.

Głównie z tych powodów nie używamy dzisiaj var, mamy jednak świadomość, że istnieje, a w raz z nim istnieją problemy, które rozwiązują const i let.

W kolejnych działach będę jeszcze powracał do deklaracji zmiennych za pomocą var i dokładnie poznamy specyfikę działania takich zmiennych.

Zmienne const

Const używamy do deklaracji zmiennych, które się nie zmienią. Możemy wtedy taką zmienną nazwać stałą lub zmienną o stałej wartości. Dla uproszczenia, ja nadal const będę nazywał zmienną.

Prosty przykład to przypisanie wartości liczby PI. Możemy do jej przechowania użyć zmiennej const:

// const: can't change assigned value
const pi = 3.14;

Jednak jeżeli stwierdzimy potem w naszej aplikacji, że PI ma mieć inną wartość, to nie będziemy mogli do zmiennej const przypisać nowej wartości. Taki zapis jest błędem:

pi = 3.17; 

Druga ważna rzecz to przy const musimy od razu przypisać wartość, nie możemy tylko zadeklarować zmiennej:

 // const: you have to assigned value with declaration
 const city; // error

Nie możemy po prostu stworzyć nazwy zmiennej z myślą o późniejsze deklaracji. Przy takiej potrzebie powinno używać się let.

Powiedziałem, że zmienna const nie może zmienić wartości, którą ma przypisaną. Zwrócę jeszcze uwagę na typy obiektowe. Jeżeli do zmiennej zadeklarowanej za pomocą const przypiszemy obiekt to również, nie możemy potem przypisać innego obiektu:

const settings = {};

Jednak sama zawartość obiektu możemy zmieniać:

settings.host = "localhost";

To jest to nadal poprawne. Ponieważ zmienna settings zadeklarowana za pomocą const przetrzymuje referencje do obiektu, a ja dodając nową właściwość nie zmieniam referencji do obiektu. W tym przypadku nie mógłbym przypisać do zmiennej settings nowego obiektu, jak próbuję to zrobić teraz:

settings = {}; // error

Taki zapis jest już błędem, ponieważ próbuję do zmiennej const o nazwie settings przypisać zupełnie nowy obiekt, a to jest już nowa wartość dla const. I znowu otrzymamy błąd.

Oczywiście o obiektach w JavaScript jeszcze będziemy mówić. Ale tak jak w wielu językach programowania, tak w JavaScript są typy proste jak number czy string oraz typy obiektowe do których odnosimy się przez referencję. W przypadku deklarowania zmiennej const i przypisania typu obiektowego, nie możemy zmienić tej referencji do obiektu, ale możemy zmieniać to co przechowuje obiekt.

Zmienne let

Jeżeli chodzi o deklarację zmiennych za pomocą let to jest to najbardziej intuicyjna forma tworzenia zmiennych. Możemy tworzyć zmienne bez inicjalizacji, nadpisywać wartości, a także podobnie jak const, let działa w swoim bloku kodu.

Widzimy inicjalizację bez deklaracji wartości:

let color;
color = "red";

Do stworzonej zmiennej mogę później przypisać wartość i jest to poprawne.

Zmianę wartości zmiennej:

let number = 41;
number = 42;

Mogę zmieniać wartości przypisane do zmiennych stworzonych za pomocą let.

Na koniec zmienne let i const nie są dostępne poza blokiem kodu, co wydaje się bardzo logiczne:

// const i let: no access outside the code block
{
  const one = 1;
  let two = 2;
}
// console.log(one, two); // error

Jeżeli próbujemy się odwołać do zmiennej one i two poza blokiem kodu, otrzymamy błąd i program przestanie się daje wykonywać.

Kiedy używać var, const, let.

Pozostaje pytanie kiedy używać var, const, let.

// var
// const
// let

Var, w ogóle nie używamy w naszych aplikacjach. Jak dla mnie jest to zawsze błąd i nigdy nie powinien być użyty w kodzie produkcyjnym. W wielu tutorialach napisanych dawniej, znajdziecie var, dzisiaj jednak nikt go już nie używa.

Const używamy tak często jak to możliwe. Jeżeli wiemy, że zmienna nie będzie się zmieniać, używamy const lub jeżeli nie chcemy aby się zmieniła. Jeżeli chcemy aby obiekt przypisany do zmiennej nie został nadpisany, także używamy const. Zmienne const dają nam o wiele więcej informacji o tym jak zmienne są używane i czy mogły się zmienić.

Wszelkie obiekty konfiguracyjne, przechowujące ważne ustawienia i inicjalizujące się na starcie aplikacji, także powinny być zadeklarowane za pomocą const.

Jeśli chodzi o formę zapisu czy const zapisujemy tylko z DUŻYCH liter czy za pomocą camelCase to już zależy od Waszych preferencji. W JavaScript nie ma jednoznacznie przyjętej zasady.

Wszędzie tam, gdzie nie można użyć const, używamy let. Czasami musimy zadeklarować zmienną, do której dopiero potem coś przypiszemy, lub na przykład używamy let w pętli for. Dla let również znajdziemy wiele zastosować w czasie pisania kodu.

Co warto zapamiętać

  • do deklaracji zmiennych używamy const i let
  • deklaracja za pomocą var jest przestarzała i może powodować nieoczekiwane działanie kodu
  • const używamy tak często jak to możliwe. W innych przypadkach używamy let.
  • const używamy do deklarowania stałych wartości
  • hoisting to mechanizm, który deklaruje zmienne przed wykonywaniem kodu. Można to sobie wyobrazić jako przeniesienie deklaracji zmiennych na sam początek kodu lub funkcji
  • niezainicjalizowana zmienna ma wartość undefined

Główny spis treści.

0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x